MV COME MY WAY của Sơn Tùng M-TP kết hợp cùng rapper Tyga đang trở thành tâm điểm bàn luận không chỉ bởi âm nhạc và hình ảnh, mà còn bởi tranh cãi liên quan đến việc sử dụng chất liệu nghệ thuật. Vụ việc bùng lên sau khi nghệ sĩ thị giác Lê Giang cho rằng ê-kíp sản xuất đã sử dụng hình ảnh và ngôn ngữ tạo hình từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ (Vestige of the Land) mà chưa xin phép tác giả.

Những trao đổi qua email giữa các bên sau đó được công khai, kéo theo nhiều ý kiến trái chiều về ranh giới giữa tham khảo sáng tạo, ảnh hưởng nghệ thuật và quyền tác giả.

Sự việc bắt đầu từ ngày 2/6, khi tổ chức phi lợi nhuận Hanoi Grapevine đăng tải bài viết chỉ ra những điểm tương đồng giữa tác phẩm Tàn Chỉ và một bối cảnh xuất hiện trong MV COME MY WAY. Tranh cãi tập trung vào phân cảnh xuất hiện ở khoảng phút 3:55 của MV.

Cùng với bài viết, Grapevine công bố nội dung trao đổi qua email giữa nghệ sĩ Lê Giang và các đơn vị tham gia dự án. Trong thư gửi ê-kíp sản xuất, nữ nghệ sĩ đặt câu hỏi về nguồn gốc ý tưởng của bối cảnh này. Theo cô, set quay trong MV có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm Tàn Chỉ được thực hiện năm 2017 dưới sự bảo trợ của Viện Goethe Hà Nội.

Tàn Chỉ mang những đặc điểm tạo hình riêng biệt với cấu trúc kiến trúc gợi liên tưởng đến đình làng Bắc Bộ đổ vỡ, bề mặt vôi hóa thô nhám cùng các mảng phù điêu rồng nằm rải rác quanh chân cột.

Sau khi phát hiện những điểm tương đồng, Lê Giang đã liên hệ với Microwave Soups để làm rõ liệu tác phẩm của mình có nằm trong quá trình phát triển ý tưởng hoặc hệ thống tư liệu tham khảo của dự án hay không. Theo nữ nghệ sĩ, nếu một tác phẩm được sử dụng trong quá trình nghiên cứu và phát triển ý tưởng, việc ghi nhận nguồn tham chiếu là điều cần thiết.

Trong phản hồi gửi Lê Giang, Microwave Soups - đơn vị phụ trách chỉ đạo mỹ thuật và thiết kế bối cảnh cho MV - xác nhận hình ảnh Tàn Chỉ từng xuất hiện trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu và được đưa vào moodboard tham khảo.

Sự tương đồng giữa set quay trong MV của Sơn Tùng và tác phẩm Tàn Chỉ của Lê Giang.

Tuy nhiên, đơn vị này cho biết tác phẩm đã bị loại khỏi creative deck từ khá sớm do đạo diễn nhận thấy không phù hợp với hướng phát triển của dự án. Theo giải thích từ Microwave Soups, từ thời điểm đó trở đi, Tàn Chỉ không còn đóng vai trò trong quá trình phát triển set quay.

Ê-kíp cũng chia sẻ chi tiết về quá trình hình thành bối cảnh trong MV. Ý tưởng ban đầu xuất phát từ mong muốn xây dựng hình tượng sâu bướm như một biểu tượng xuyên suốt của nghệ sĩ. Từ đó, nhóm thiết kế tạo nên một không gian vừa là nơi trú ngụ của sinh vật này, vừa đóng vai trò sân khấu trình diễn cho nhân vật chính.

Microwave Soups cho biết nguồn cảm hứng kiến trúc chủ đạo đến từ nhà rường truyền thống Việt Nam. Sau quá trình khảo sát tại Ninh Bình, đạo diễn quyết định đặt phân cảnh tại khu vực núi đá vôi, khiến ý tưởng ban đầu tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với cảnh quan thực tế.

Đơn vị này cũng giải thích rằng các họa tiết trang trí cùng chi tiết điêu khắc trên cột, xà được tham khảo từ quá trình nghiên cứu hoa văn kiến trúc truyền thống Việt Nam. Trong khi đó, những mảnh vỡ dưới sàn là sự kết hợp giữa các chi tiết được chuẩn bị từ trước và những điều chỉnh phát sinh tại hiện trường.

Tranh cãi nhanh chóng lan rộng sau khi bài đăng của Grapevine thu hút sự chú ý của cộng đồng nghệ thuật và người xem. Rạng sáng 3/6, Microwave Soups đăng tải thư xin lỗi công khai gửi tới nghệ sĩ Lê Giang, đồng thời thừa nhận đã tham khảo ngôn ngữ tạo hình của các mảnh phù điêu trong tác phẩm Tàn Chỉ mà chưa xin phép hoặc trao đổi với tác giả từ đầu.

Đơn vị này nhận trách nhiệm về thiếu sót, đồng thời cho biết đã chủ động liên hệ với Lê Giang để gửi lời xin lỗi trực tiếp và tiếp tục trao đổi nhằm tìm kiếm hướng giải quyết phù hợp.

Ngay sau đó, Antiantiart - đơn vị giữ vai trò sản xuất và điều phối dự án - cũng chia sẻ lại thư xin lỗi, đồng thời nhận một phần trách nhiệm khi chưa kiểm soát tốt khâu thiết kế bối cảnh và quá trình phối hợp thực hiện dự án.

Trong khi đó, phía Sơn Tùng M-TP vẫn chưa đưa ra phát ngôn chính thức nào liên quan đến vụ việc. Ngày 4/6, nam ca sĩ vẫn đăng tải clip mới trên mạng xã hội, thể hiện vũ đạo của ca khúc COME MY WAY.

Sơn Tùng vẫn giữ im lặng trước trước lùm xùm.

Tưởng như sự việc đã dần khép lại, đến sáng 5/6, nghệ sĩ Lê Giang lần đầu chính thức lên tiếng bằng một bài viết dài trên trang cá nhân. Cô cho biết đã gửi yêu cầu giải trình tới Antiantiart với mong muốn các bên làm việc trên tinh thần thiện chí, chuyên nghiệp và tuân thủ pháp luật.

Tuy nhiên, chủ nhân tác phẩm Tàn Chỉ cho rằng những thông báo xin lỗi được công bố trước đó đã "đánh tráo khái niệm" và chưa phản ánh đúng bản chất của vấn đề.

Theo Lê Giang, đây là lời xin lỗi thiếu tôn trọng và không phản ánh đúng việc sử dụng tác phẩm mà chưa xin phép. Nữ nghệ sĩ cho rằng các bên liên quan chưa đưa ra trách nhiệm cụ thể đối với hành vi mà cô nhận định là xâm phạm quyền tác giả theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ.

Lê Giang cũng cho biết cho đến nay, chủ sở hữu của MV có sử dụng hình ảnh tác phẩm của cô vẫn chưa liên hệ để thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng tác phẩm.

Bên cạnh tranh cãi chuyên môn, nữ nghệ sĩ cho biết cô còn phải đối mặt với những công kích cá nhân và các bình luận ảnh hưởng đến uy tín sau khi vụ việc được công khai trên mạng xã hội.

Theo Lê Giang, điều khiến cô cảm thấy đau lòng nhất là tranh cãi lần này lại xuất phát từ chính những người hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp sáng tạo, nơi việc tôn trọng chất xám cần được xem là giá trị cốt lõi.

Đến thời điểm hiện tại, vụ việc vẫn chưa đạt được sự đồng thuận giữa các bên. Dù các đơn vị tham gia sản xuất đã công khai xin lỗi và thừa nhận thiếu sót trong quá trình tham khảo tư liệu, tranh cãi liên quan đến việc sử dụng tác phẩm mà chưa xin phép vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Chưa từng có trong lịch sử: Sơn Tùng M-TP lập kỷ lục với Come My Way, vượt Shakira leo top 1 YouTube toàn cầu