Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp tại lõi Hoàn Kiếm từ 1/7

Từ ngày 1/7, Hà Nội bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm quận Hoàn Kiếm với các biện pháp hạn chế và khuyến khích chuyển đổi phương tiện nhằm cải thiện chất lượng không khí. Lộ trình được triển khai theo ba giai đoạn, tiến tới mở rộng ra toàn bộ vành đai 1 từ năm 2028.

Ngày 15/6, HĐND TP Hà Nội thông qua nhóm nghị quyết thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ và môi trường, trong đó có Đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1.

Theo đề án, giai đoạn 1 được triển khai từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 tại khu vực 1 và khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.

Khu vực 1 được bao quanh bởi 11 tuyến phố gồm Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Đây là khu vực thuộc không gian đi bộ Hồ Gươm và chợ đêm phố cổ.

Khu vực 2 được bao quanh bởi các tuyến phố Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật.

Trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung hình thành mô hình vùng phát thải thấp, nâng cao nhận thức và mức độ sẵn sàng tham gia của người dân, doanh nghiệp, tổ chức, đồng thời thu thập dữ liệu để đánh giá hiệu quả triển khai. Các biện pháp hạn chế phương tiện chủ yếu được thực hiện theo hướng tuyên truyền, vận động và khuyến khích chuyển đổi.

Tại khu vực 1, Hà Nội tiếp tục duy trì quy định của phố đi bộ, cấm toàn bộ xe môtô, xe gắn máy và ôtô từ 19h đến 24h vào các ngày thứ sáu, thứ bảy và chủ nhật hằng tuần. Các phương tiện ưu tiên và phương tiện được cấp phép vẫn được hoạt động 24/24 giờ.

Thành phố khuyến khích hạn chế hoạt động của xe ôm công nghệ sử dụng xăng. Đối với xe máy không kinh doanh, Hà Nội khuyến khích hạn chế lưu thông xe môtô sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016. Người dân cũng được khuyến khích chuyển sang phương tiện xanh hoặc sử dụng phương tiện công cộng.

Với xe buýt, ôtô chở học sinh và ôtô đưa đón cán bộ, công nhân viên, thành phố khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh hoặc phương tiện đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Đối với ôtô xăng trên 16 chỗ, ngoại trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, cán bộ, công nhân viên, phương tiện chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h30. Trường hợp lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Ôtô xăng dưới 16 chỗ và xe bán tải được khuyến khích chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc các loại xe sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường và đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Với xe tải dưới 2 tấn, phương tiện chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm. Trường hợp lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được hoạt động trong khoảng thời gian từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Ngoài khung giờ này, phương tiện phải có văn bản chấp thuận của cơ quan chức năng.

Đối với xe tải trên 3,5 tấn, phương tiện cũng chỉ được phép lưu thông từ 21h đến 6h hôm sau. Ngoài thời gian này, phải được Công an TP Hà Nội hoặc Sở Xây dựng chấp thuận.

Từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, Hà Nội bước sang giai đoạn 2, mở rộng vùng phát thải thấp sang khu vực 3 gồm phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam.

Khu vực này được bao quanh bởi 14 tuyến phố gồm Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.

Sau giai đoạn chuẩn bị hạ tầng và tuyên truyền, thành phố bắt đầu áp dụng các biện pháp siết chặt hơn. Theo đó, xe ôm công nghệ sử dụng xăng sẽ bị cấm lưu thông trong khu vực phát thải thấp; ôtô không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên và xe tải trên 3,5 tấn cũng không được phép hoạt động.

Giai đoạn 3 được thực hiện từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, mở rộng vùng phát thải thấp ra toàn bộ vành đai 1 và duy trì từ năm 2030 trở đi.

Phạm vi vành đai 1 gồm 9 phường, được bao quanh bởi các tuyến đường Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.

Ngoài các quy định đã áp dụng ở giai đoạn trước, thành phố sẽ bổ sung quy định cấm xe môtô, xe gắn máy sử dụng xăng không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 trở lên lưu thông trong khu vực.

Theo Luật Thủ đô, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí. Đề án được triển khai với mục tiêu kiểm soát và giảm thiểu khí thải từ hoạt động giao thông, cải thiện chất lượng môi trường không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các cam kết ứng phó biến đổi khí hậu của Việt Nam.

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2016-2020 cho thấy nồng độ bụi PM2.5 tại Hà Nội cao gần gấp đôi quy chuẩn quốc gia, trong khi bụi PM10 vượt từ 1,3 đến 1,6 lần. Hoạt động giao thông được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm từ 58% đến 74% tùy thời điểm, trong đó xe máy là nguồn phát thải chủ yếu.

Hiện Hà Nội có hơn 8 triệu phương tiện, gồm khoảng 1,1 triệu ôtô và 6,9 triệu xe máy, cùng khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các địa phương khác lưu thông mỗi ngày. Riêng khu vực vành đai 1 có khoảng 600.000 xe máy và 180.000 ôtô, phần lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiều phương tiện đã vận hành nhiều năm với tiêu chuẩn khí thải thấp, dẫn đến mức phát thải cao.