European Union vừa đưa ra một phán quyết được đánh giá mang tính bước ngoặt đối với ngành truyền thông số khi khẳng định các quốc gia thành viên có quyền yêu cầu những nền tảng công nghệ lớn như Meta phải trả thù lao cho các cơ quan báo chí khi khai thác nội dung tin tức trực tuyến.

Phán quyết được đưa ra bởi Court of Justice of the European Union (CJUE), xoay quanh tranh chấp pháp lý giữa Meta và cơ quan quản lý truyền thông Italy từ năm 2023. Trước đó, phía Italy đã ban hành cơ chế tính phí nhằm buộc các nền tảng số chia sẻ doanh thu với báo chí dựa trên luật bản quyền số của EU.

Meta phản đối quy định này và cho rằng cơ quan quản lý Italy đã vượt quá thẩm quyền. Tuy nhiên, CJUE cuối cùng xác nhận cơ chế “quyền liên quan” là hoàn toàn hợp pháp, đồng nghĩa các nền tảng công nghệ có thể bị yêu cầu trả tiền nếu sử dụng nội dung báo chí để tạo giá trị kinh tế.

Theo phán quyết, nghĩa vụ thanh toán chỉ phát sinh khi nền tảng thực sự khai thác nội dung báo chí. Các tòa soạn vẫn có quyền cho phép sử dụng miễn phí hoặc từ chối hoàn toàn việc hiển thị nội dung của mình.

Đáng chú ý, CJUE cũng cho phép các cơ quan quản lý áp đặt thêm nhiều nghĩa vụ với Big Tech như buộc tham gia đàm phán thù lao, duy trì hiển thị nội dung báo chí trong thời gian thương lượng và cung cấp dữ liệu liên quan đến doanh thu quảng cáo để tính toán mức chi trả hợp lý.

Tòa án châu Âu cho rằng các nền tảng công nghệ hiện nắm gần như toàn bộ dữ liệu về lượng truy cập và doanh thu tạo ra từ nội dung báo chí, trong khi các cơ quan truyền thông thường ở thế yếu hơn trong đàm phán. Vì vậy, cần có cơ chế bảo vệ nhằm cân bằng lợi ích giữa hai bên.

Phán quyết này đặc biệt nhận được sự quan tâm lớn tại France, nơi chính phủ đang thúc đẩy các quy định mạnh tay hơn với Big Tech. Quốc hội Pháp trước đó đã thông qua dự luật cho phép cơ quan quản lý truyền thông yêu cầu các nền tảng số minh bạch dữ liệu và can thiệp nếu hai bên không đạt được thỏa thuận chia sẻ doanh thu.

Nhiều chuyên gia nhận định động thái mới của EU là tín hiệu cho thấy châu Âu đang ngày càng cứng rắn hơn với các “ông lớn” công nghệ trong cuộc chiến liên quan tới bản quyền nội dung và doanh thu truyền thông số.

Trong bối cảnh báo chí truyền thống gặp nhiều khó khăn vì doanh thu quảng cáo sụt giảm, việc buộc các nền tảng công nghệ chia sẻ lợi ích kinh tế được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ các đơn vị sản xuất nội dung gốc trong kỷ nguyên AI và mạng xã hội bùng nổ hiện nay.