Tết Đoan ngọ năm 2026 rơi vào ngày 19/6 Dương lịch. Theo lịch vạn niên, có ba khung giờ hoàng đạo thích hợp để cúng lễ, trong đó giờ Ngọ được nhiều người xem là thời điểm tốt nhất để thực hiện nghi thức.

(Ảnh: Huong Vu).

Tết Đoan ngọ năm 2026 sẽ diễn ra vào thứ Sáu, ngày 19/6 Dương lịch, tức mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Đây là một trong những ngày lễ truyền thống quen thuộc của người Việt, gắn với tục cúng tổ tiên, thần linh để cầu sức khỏe, bình an và một năm thuận lợi.

Theo sách Lịch Âm Dương Cát Tường năm Bính Ngọ 2026 của tác giả Cao Minh, Nhà xuất bản Hồng Đức, những khung giờ hoàng đạo phù hợp để tiến hành lễ cúng Tết Đoan ngọ năm 2026 gồm:

  • Giờ Mão: 5h - 7h.
  • Giờ Ngọ: 11h - 13h.
  • Giờ Thân: 15h - 17h.

Trong ba khung giờ trên, giờ Ngọ (11h - 13h) thường được xem là thời điểm thuận lợi nhất. Tên gọi "Đoan Ngọ" cũng xuất phát từ khoảng thời gian này, khi "đoan" mang nghĩa bắt đầu, còn "ngọ" là khoảng thời gian từ 11h đến 13h.

Mâm lễ cúng Tết Đoan ngọ đầy đủ, đẹp mắt. (Ảnh: Thu Hương)

Theo quan niệm dân gian, đây là lúc dương khí trong ngày đạt mức mạnh nhất, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và thịnh vượng của vạn vật.

Khi thực hiện nghi lễ, nhiều gia đình thắp hương theo số lẻ, thường là một hoặc ba nén hương tùy không gian thờ cúng và phong tục riêng. Gia chủ cũng nên ăn mặc gọn gàng, giữ khu vực thờ tự sạch sẽ, trang nghiêm, hạn chế tiếng ồn và các hoạt động làm ảnh hưởng đến không khí cúng lễ.

Mâm cúng Tết Đoan ngọ gồm những gì?

Dù có sự khác biệt giữa các vùng miền, mâm cúng ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch thường có những lễ vật cơ bản như:

  • Trái cây theo mùa.
  • Trầu cau.
  • Hoa tươi.
  • Hương, vàng mã.
  • Nước.
  • Cơm rượu nếp.

Trong đó, cơm rượu nếp gần như là món không thể thiếu trong ngày Tết diệt sâu bọ. Theo quan niệm dân gian, món ăn được làm từ gạo nếp lên men này giúp loại bỏ ký sinh trùng và sâu bọ trong cơ thể, đồng thời hỗ trợ tăng cường sức khỏe.

Bên cạnh các lễ vật chung, mỗi vùng miền lại có những món ăn riêng tạo nên nét văn hóa khác biệt.

(Ảnh: Hồng Thúy)

Mâm cúng Tết Đoan ngọ miền Bắc

Người miền Bắc thường chuẩn bị các loại trái cây đầu hè như mận và vải để dâng cúng tổ tiên. Đây cũng là những loại quả gắn liền với tục diệt sâu bọ từ nhiều đời nay.

Ngoài ra, bánh gio (hay bánh tro) xuất hiện khá phổ biến trên mâm cúng. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, khi ăn thường chấm cùng mật mía, tạo vị ngọt thanh, dễ ăn trong những ngày hè nóng bức.

Tại một số địa phương như Lào Cai, nhiều gia đình còn chuẩn bị thêm bánh khúc của người Nùng với lớp nếp dẻo thơm và nhân đỗ bùi béo.

Rượu nếp là món ăn quen thuộc trong ngày Tết Đoan ngọ, được làm từ gạo nếp lên men. (Ảnh: Thu Hương)

Mâm cúng Tết Đoan ngọ miền Trung

Ở miền Trung, thịt vịt là món ăn quen thuộc trong dịp này. Theo quan niệm dân gian, sau mùng 5 tháng 5 Âm lịch là thời điểm vịt ngon nhất trong năm, thịt săn chắc và ít mùi hơn.

Tùy từng gia đình, thịt vịt có thể được chế biến thành vịt luộc, cháo vịt, gỏi vịt hoặc vịt tiềm thuốc bắc để dâng cúng tổ tiên.

Bên cạnh đó, chè kê cũng là món ăn truyền thống xuất hiện trong nhiều mâm cúng miền Trung. Món chè có vị ngọt thanh, thường được dùng cùng bánh tráng vừng, tạo nên hương vị quen thuộc của ngày lễ giữa năm.

Mâm cúng Tết Đoan ngọ miền Trung không thể thiếu thịt vịt. (Ảnh: Hà Kiều Uyên)

Mâm cúng Tết Đoan ngọ miền Nam

Người miền Nam thường chuẩn bị nhiều loại bánh và món chè truyền thống trong dịp Tết Đoan ngọ.

Bánh ú tro là lễ vật quen thuộc với hình chóp đặc trưng, được gói bằng lá tre hoặc lá chuối. Nhân bánh thường làm từ đỗ xanh, kết hợp lớp nếp màu nâu tạo hương vị thanh nhẹ.

Nhiều gia đình cũng chuẩn bị bánh ú bá trạng có nguồn gốc từ cộng đồng người Hoa. Loại bánh này thường có kích thước lớn hơn, phần nhân đa dạng và được gói kỹ trước khi hấp hoặc luộc chín.

Bên cạnh đó, chè trôi nước là món ăn mang ý nghĩa cầu mong mọi việc hanh thông, thuận lợi. Một số gia đình còn chuẩn bị thêm xôi gấc hoặc xôi vò với mong muốn cuộc sống đủ đầy, sung túc trong thời gian tới.

Tết Đoan ngọ không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên mà còn là nét đẹp văn hóa được nhiều gia đình gìn giữ qua nhiều thế hệ. Việc lựa chọn thời gian cúng phù hợp và chuẩn bị mâm lễ chu đáo giúp ngày lễ truyền thống này thêm trọn vẹn ý nghĩa.