Sau hàng loạt ồn ào liên quan đến nghệ sĩ, KOL và người nổi tiếng trên mạng xã hội trong thời gian qua, cơ quan quản lý đang chuẩn bị một động thái được xem là mạnh tay hơn bao giờ hết. Những cá nhân vi phạm pháp luật hoặc có hành vi lệch chuẩn đạo đức xã hội có thể sẽ bị đưa vào cơ chế “blacklist” — danh sách đen để các nhãn hàng, đơn vị tổ chức sự kiện và công ty truyền thông cân nhắc hạn chế hợp tác.

Thông tin này nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng khi được công bố tại hội nghị diễn ra ở Ho Chi Minh City ngày 22/5. Theo ông Lê Quang Tự Do, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hiện đang triển khai cơ chế “blacklist” dành cho nghệ sĩ, KOL, KOC vi phạm pháp luật hoặc chuẩn mực đạo đức xã hội.

Điểm đáng chú ý là cơ chế này không chỉ dừng ở mức nhắc nhở hay khuyến nghị chung chung. Theo chia sẻ từ lãnh đạo Cục, danh sách dự kiến sẽ trở thành một hệ thống tham chiếu để các đơn vị quảng cáo, công ty truyền thông, nhãn hàng hay ban tổ chức sự kiện biết được cá nhân nào đang nằm trong diện bị hạn chế hợp tác.

Nói cách khác, nếu một nghệ sĩ hay KOL vướng vi phạm nghiêm trọng, tác động có thể không chỉ nằm ở dư luận mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động nghề nghiệp, hợp đồng quảng cáo và cơ hội xuất hiện trong các chương trình lớn.

Ông Lê Quang Tự Do cho biết thời gian qua, một số cơ quan như Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM hay Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM từng có danh sách nghệ sĩ hạn chế hợp tác. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất là chưa có mốc thời gian cụ thể, dẫn tới nhiều công ty, đơn vị quảng cáo băn khoăn không biết việc “hạn chế” sẽ kéo dài bao lâu.

Chính vì vậy, trong giai đoạn tới, cơ quan quản lý sẽ phối hợp cùng Cục Nghệ thuật Biểu diễn để xây dựng bộ tiêu chí rõ ràng hơn. Việc đưa một cá nhân vào danh sách đen sẽ dựa trên nhiều yếu tố như mức độ vi phạm pháp luật, hành vi trái chuẩn mực đạo đức xã hội và mức ảnh hưởng tới cộng đồng.

Tùy theo tính chất vụ việc, thời gian hạn chế hoạt động hoặc hạn chế hợp tác có thể kéo dài 3 tháng, 6 tháng hoặc một năm. Đây được xem là điểm mới quan trọng, bởi thay vì tình trạng “treo lơ lửng” như trước, các mốc xử lý sẽ cụ thể và dễ theo dõi hơn.

Dù vậy, lãnh đạo Cục cũng nhấn mạnh đây không phải quy định mang tính cưỡng chế bắt buộc. Cơ chế blacklist hoạt động dựa trên tinh thần tự nguyện từ phía công ty, nhãn hàng và các đối tác truyền thông. Tuy nhiên, trong thực tế, chỉ cần một nghệ sĩ bị đưa vào danh sách hạn chế hợp tác cũng đủ tạo ảnh hưởng rất lớn đến hình ảnh thương mại và khả năng xuất hiện công khai.

Điều khiến nhiều người chú ý là thông điệp phía sau cơ chế này. Theo ông Lê Quang Tự Do, mục tiêu không chỉ là xử lý hậu quả mà còn gửi tín hiệu rõ ràng tới giới nghệ sĩ, KOL và KOC rằng việc vi phạm pháp luật hoặc lệch chuẩn đạo đức sẽ phải trả giá bằng những giới hạn nghề nghiệp cụ thể, thay vì chỉ dừng ở làn sóng chỉ trích trên mạng xã hội.

Danh sách dự kiến sẽ được công bố trên Cổng thông tin nhà sáng tạo nội dung Việt Nam do Cục triển khai và nền tảng này dự kiến đi vào hoạt động từ đầu tháng 6. Trước khi một cá nhân bị đưa vào danh sách đen, cơ quan quản lý sẽ gửi thông báo trực tiếp tới người đó.

Ở chiều ngược lại, cơ chế mới không chỉ có “blacklist”. Theo ông Nguyễn Ngọc Hồi, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM sẽ phối hợp cùng cơ quan an ninh xây dựng thêm cả danh sách trắng và danh sách xanh.

Trong đó, danh sách xanh là những cá nhân thường xuyên tham gia các sự kiện của thành phố, còn danh sách trắng được hiểu là nhóm có hình ảnh tích cực, phù hợp với định hướng hoạt động văn hóa. Song song với việc siết vi phạm, cơ quan quản lý cũng cho biết các nghệ sĩ có đóng góp, thành tựu tốt hoặc tham gia khóa đào tạo của Cục sẽ được tuyên dương.

Động thái này xuất hiện trong bối cảnh môi trường giải trí và mạng xã hội đang thay đổi rất nhanh. Những năm gần đây, không ít nghệ sĩ, KOL vướng tranh cãi liên quan đến phát ngôn, quảng cáo, đời tư hay các hành vi bị cho là lệch chuẩn. Khi sức ảnh hưởng của người nổi tiếng ngày càng lớn, áp lực về trách nhiệm xã hội cũng cao hơn trước rất nhiều.

Với giới giải trí, đây có thể là tín hiệu cho thấy giai đoạn “làm nội dung bằng mọi giá” đang dần bị siết lại. Còn với khán giả, câu chuyện không chỉ nằm ở việc ai bị đưa vào danh sách đen, mà còn là cách showbiz Việt sẽ thay đổi ra sao khi chuẩn mực nghề nghiệp bắt đầu được đặt lên bàn cân rõ ràng hơn bao giờ hết.

Yua Mikami làm cheerleader vẫn đứng top 1, áp đảo phiếu bình chọn